بدانيم و « راسخون » را عطف بگيريم آن وقت ايمان به حاضر و شاهد خواهد بود ، زيرا ايشان در اين هنگام تأويل را نميدانند و بالنتيجه غيب نيست و گفتار خدا « همه از نزد پروردگار ما است » بدين معنى كمك مىكند و نشان ميدهد كه تأويل آن براى بشر نامعلوم است چه از الفاظ عرب معانى و مفاهيمى درك مىشود كه عرب آنها را براى آن معانى وضع كرده‌اند ، پس هر گاه اسناد دادن خبر به مسند اليه محال باشد آن وقت معنى و مدلول كلام را در نخواهيم يافت . و اگر چنين عباراتى از نزد خدا در دسترس ما قرار گيرد دانستن آنها را به خود وى واگذار ميكنيم و خويش را بمدلول آنها مشغول نميسازيم چه براى ما راهى به درك آنها نيست و عايشه ( رض ) گفته است : « هر گاه كسانى را بينيد كه در آيات قرآن بحث و مجادله ميكنند بايد بدانيد آنها همان كسانى هستند كه خدا ايشان را اراده كرده است » ( يعنى در آن قسمت آيه كه ميفرمايد « فى قلوبهم زيغ » . دل آنان به بيراهه و باطل منحرف است ) پس از آنان بپرهيزيد . شيوه و عقيدهء سلف دربارهء آيات متشابه چنين است و در سنت نيز الفاظى آمده است كه مانند اين گونه آيات است و آن گروه آنها را به همان شيوهء آيات توجيه ميكنند ، زيرا منبع همهء آنها يكى است [ 1 ] . و هر گاه انواع متشابهات بنابر آنچه ياد كرديم ثابت شود پس بايد بموارد اختلاف مردم دربارهء آنها رجوع كنيم . از اين رو آن قسمتى از آيات كه بر حسب گفته‌هاى ايشان به رستاخيز و علائم آن و مواقع تحذيرها و عدد فرشته‌هاى موكل بر دوزخيان [ 2 ] و امثال اينها مربوط است نميتوان آنها را از آيات متشابه شمرد و خدا داناتر است ، زيرا در آنها لفظى نيامده است كه بتوان آنها را توجيه كرد يا بطريق ديگرى دريافت ، بلكه آيات مزبور از زمانهاى حادثه‌هائى است كه بر طبق نص [ 3 ]

--> [ 1 - ) ] زيرا پيرو همهء آنها يكى است . B . [ 2 - ) ] اشاره به « سندع الزبانيه » س : 96 آ : 18 و زبانيه بمعانى سركش از جن و انس و سرهنگ يا شرطى دوزخيان است و در صحاح آمده است زبانيه در نزد عرب بمعنى شرطه است و فرشتگان موكل بر دوزخ را از اين رو بدان ناميده‌اند ، زيرا بوسيلهء آنها دوزخيان را به دوزخ ميرانند . ( از اقرب و منتهى الارب ) [ 3 - ) ] نعت . B